GGZ Toolkit gezonde roosters

GGZ Toolkit ‘Gezonde roosters en belastende diensten’ in ontwikkeling

Werktijden in de ggz zijn regelmatig aan verandering onderhevig. Veranderende roosters en zware diensten kunnen leiden tot (over)belasting. Om de gezondheid en duurzame inzetbaarheid van medewerkers te bevorderen laten werkgevers- en werknemersorganisaties onderzoek doen naar gezonde roosters en belastende diensten. Het resultaat daarvan, een toolkit waarmee organisaties en medewerkers zelf de kwaliteit van roosters kunnen checken en optimaliseren, komt binnenkort branchebreed beschikbaar.

In twee fases wordt onderzoek gedaan naar roosters en belastende diensten in de ggz. Het onderzoek – een initiatief van FNV Zorg & Welzijn, CNV Zorg & Welzijn, NU’91, FBZ en GGZ Nederland (verenigd in het O&O fonds GGZ) in het kader van afspraken uit de CAO GGZ 2017-2019 – wordt uitgevoerd door adviesbureau Syntro en arbeidstijdenadviseurs van FNV. Het eindresultaat wordt een toolkit die bestaat uit enkele eenvoudige tools, handige checklists en up-to-date praktisch toepasbare informatie over roosterergonomie (‘wat zegt onderzoek over gezondheidsrisico’s van roosters?’), het beperken van roosterrisico’s en mogelijkheden om het roosterproces te verbeteren.

Eerste fase: inzicht in wat er speelt

In de eerste onderzoeksfase is in een workshop met acht ggz-organisaties zicht gekregen op ‘roosterkwaliteit’. Aan de hand van een gelijknamige checklist zijn roosters gewaardeerd op gezondheidsrisico’s en sociale kwaliteit.  Ook kan worden gekeken naar de verschillen tussen planning en de werkelijkheid en zijn roosters van verschillende medewerkers binnen een team met elkaar te vergelijken.

Regelmatig zijn er verschillen tussen geplande en gerealiseerde roosters. De redenen hiervoor zijn uiteenlopend. Soms verloopt het planproces niet gestructureerd. Het kan ook duiden op ondercapaciteit; er zijn niet voldoende FTE’s beschikbaar voor de werkzaamheden die moeten worden verricht. En af en toe is sprake van een ‘ruilcultuur’ tussen medewerkers onderling.

Tweede fase: zicht op het roosterproces

Nu het onderzoeksteam zicht heeft op wat er speelt, kunnen stappen worden gezet om gerichte maatregelen te nemen. In deze tweede fase van het onderzoek, die op 29 mei is besproken met 65 vertegenwoordigers uit 16 instellingen binnen de GGZ, wordt een eenvoudige roosterprocestool ontwikkeld waarmee organisaties zelf aan de slag kunnen.

De tool brengt in beeld of er voldoende uren worden ingeroosterd voor het uit te voeren werk. Dit wordt de voorkant van het roosterproces genoemd. Als er aan de voorkant bijvoorbeeld een tekort aan capaciteit wordt vastgesteld, dan wordt het lastig om rust in het rooster te creëren.

Daarnaast wordt er in de tool aandacht besteed aan de achterkant van het roosterproces. Een checklist helpt om een beeld te vormen van wat er gebeurt nadat het geplande rooster is gepubliceerd. Deze checklist helpt om te achterhalen wat de oorzaken zijn van de verschillen tussen geplande en uitgevoerde roosters.

Gebruik van de toolkit

Het bijzondere van de toolkit is dat deze door iedereen binnen de sector (individuele medewerkers, planners, leidinggevenden, OR-leden, HR-medewerkers) kan worden gebruikt.

Heb je vragen over gezond roosteren? Ben je benieuwd naar gezondheidsrisico’s van verschillende roosters? Wil je roosters checken vanuit sociaal en gezondheidsperspectief, subjectief en objectief? Vraag je je af of er voldoende capaciteit is om de geplande werkzaamheden uit te voeren? Heb je het gevoel dat er af en toe in het roosterproces onnavolgbare dingen gebeuren? Zoek je aanknopingspunten om het roosterproces verder te verbeteren?

De toolkit kan helpen om dit soort vragen te beantwoorden.
Het gaat niet zozeer om universele waarheden, maar om aanknopingspunten te bieden voor zinvolle gesprekken over roostervorming en roosters; gesprekken die leiden tot het denken over planning en roosteren als verbeterproces. Want ook dat hebben we op 29 mei geleerd: het roosterproces is nooit volmaakt en dus ook nooit “af”! We hebben in de organisatie van ons werk altijd te maken met een bepaalde dynamiek, waardoor het goed is om in gesprek met elkaar te kijken of het beter kan.

Einde zomer 2018 is de toolkit beschikbaar

De tool, de checklist en de benodigde (achtergrond)informatie vormen samen een toolkit die naar verwachting aan het einde van de zomer van 2018 voor de hele ggz beschikbaar komt.